تاریخ صنعت خودرو ایران (قسمت یازدهم)، وقتی ایران خودرو برنامه فروش 6.5 میلیارد دلاری داشت
به گزارش مجله گیتی رو، این قسمت از مجموعه نوشته های تاریخی تاریخ صنعت خودرو ایران به اوایل دهه هشتاد اختصاص دارد. سالی که ایران خودرو رویای فروش 6.5 میلیارد دلاری را در سر داشت و بازار واردات با تغییر تعرفه ها، رنگ تازه ای به خود گرفت. در فروردین 1384 موفقیت های خودروسازان ادامه یافت. در سال 1383 کلیه رکوردهای فراوری شکسته شده و فراوری انواع خودرو از رقم 900 هزار دستگاه گذشت. از این رقم 860 هزار دستگاه متعلق به بخش سواری و 44 هزار دستگاه به بخش کامیون بود.
بیت ران، علی غفوری: شیواپور قائم مقام ایران خودرو در 21 فروردین با اشاره به فروش 5 میلیارد دلاری این شرکت در سال 1383 گفت که فروش این شرکت سال جاری با رشد حدود 20 درصدی به 6.5 میلیارد دلار می رسد. او رقم فراوری شرکت برای سال 1384 را 600 هزار دستگاه ذکر کرد که با احتساب میانه قیمت هر دستگاه خودرو در حدود 11 میلیون تومان به 6 هزار و 600 میلیارد تومان می رسد. گفتنی است که آن سالها نرخ برابری دلار امریکا در حدود 900 تا 1000 تومان بود.
چالش حذف پیکان و رقابت با سایپا
البته معلوم نیست که مدیران ایران خودرو حذف پیکان و جایگزینی آن با سایر خودروهای با فناوری نوتر را چگونه پیش بینی نموده بودند. چرا که امروز ما می دانیم حذف پیکان برای چند سال ایران خودرو را در تیراژ فراوری از رقیب دیرینه اش سایپا حداقل در تعداد فراوری عقب انداخت. در تاریخ 22 فروردین، اسحاق جهانگیری وزیر صنایع و معادن برای بار چندم زمان توقف فراوری پیکان را به تاخیر انداخت. اما کاملا تعیین بود که چنین برنامه ای را با جدیت دنبال می نماید.
فراوری خودرو در ونزوئلا و ریسک های سیاسی
به هر تقدیر رشد قابل توجه فراوری خودرو در کشور تعادل مناسبی بین عرضه و تقاضا ایجاد کرد تا آنجا که رضا دانش فهیم مدیرعامل شرکت توسعه صنایع خودرو (زیرمجموعه ایدرو) با اطمینان بیان کرد که سال جاری بهای خودرو افزایش نمی یابد. وی در 22 فروردین 1384 از برنامه خودروسازان برای فراوری سمند و پراید در ونزوئلا اطلاع داد و تاکید نمود بازار این کشور تشنه ماشین های نو است. می توان دریافت که قدرت گرفتن خودروسازان از یکسو و فشار سیاسیون از سوی دیگر کم کم این شرکتهای بزرگ را به سمت سیاستهای با ریسک بالا کشاند.
تاریخ صنعت خودرو ایران: یک اتفاق خوب
بازار خودروی ایران بین سال های 1373 تا 1382 با یک انحصار عجیب روبرو شد.تقریبا خودرویی وارد نمی شد و به علت یک فاصله 300 تا 400 هزار دستگاهی بین احتیاج بازار و عرضه ،خودروسازان داخلی محصولات خود را به هر قیمتی که می خواستند به فروش می رساندند.
تغییر در سیاست های تعرفه ای واردات
اما با اعمال سایستهای اعمال تعرفه که با همکاری وزارت بازرگانی وقت و معاونتهای وزارت صنعت و معدن انجام شد، یک سیستم هوشمند تعرفه ای جای سیاستهای دستوری را گرفت و توقف واردات خودرو جای خود را به اجازه واردات با تعرفه بالا داد. در ابتدا تعرفه های واردات خودرو بسیار بالا و حدود 150 درصد بود. اما این رقم در سال 1383 به 130 درصد و در سال 1384 به 100 درصد رسید. به عبارت دیگر اگر کسی خواهان واردات یک خودروی 15 هزار دلاری با موتور 2000 سی سی در سال 1384 بود باید ضمن پرداخت 15 میلیون تومان هزینه خرید این خودرو ،15 میلیون تومان هم مالیات به دولت پرداخت می کرد و آن خودرو را به قیمت 30 میلیون تومان در بندرعباس تحویل می گرفت.
البته با توجه به وجود خودروهای با کیفیت نظیر پرشیا، زانتیا، ماکزیما و محصولات بخش خصوصی، بازار چندان رقبتی به خرید خودروهای میانه خارجی نداشت و اگر کسی خواهان خودروی وارداتی بود به سراغ خودروهای لوکس نظیر بنز 300 یا بی ام دبلیو با اتاق 5 می رفت. اما قسمت خوب ماجرا ان بود که قرار این رقم تعرفه با یک شیب متعارف تا 40 درصد کاهش می یافت و به تدریج بازار خودرو به سمت تعادل بین فراوریات داخلی و محصولات خارجی می رفت.
برنامه توسعه بخش خصوصی و کرمان خودرو
از سوی دیگر بخش خصوصی نیز به سرعت در حال استفاده از فضای مناسب بود و به ویژه خودروسازان کرمانی قراردادهای خوبی با هیوندای و فولکس واگن بستند و به گفته شریعت، قائم مقام کرمان خودرو، قرار شد تا این شرکت فراوری فولکس واگن گل که خودرویی هاچ بک اما محکم بود را از 300 دستگاه در سال 1383 به 15 هزار دستگاه در سال 1384 برساند. شریعت در فروردین ماه 84 در مصاحبه با خبرنگاران خبر از برنامه این شرکت برای فراوری 200 هزار دستگاه خودروی فولکس در انواع کوچک، میانه و لوکس را داد. رقمی که از همان ابتدا درباره آن تردید بود.
سایه سیاست بر صنعت خودرو
مجلس هفتم به طرز عجیبی به بخش خودرو توجه نشان می داد و رسما به دخالت در سیاستگذاریهای دولت و شرکتهای خودروسازی می پرداخت. البته بهانه این دخالتها نیز آلایندگی خودروها، گران بودن آنها (مقایسه کنید توان خرید خودرو به وسیله میانه جامعه را با امروز) و بهانه ورود شرکتهای چند ملیتی به صنعت خودرو بود.
به همین دلیل در اولین جلسات مجلس در فروردین 1384 ،یک تعداد از نمایندگان بعنوان اعضای هیات تحقیق و تفحص از صنایع خودرو سازی انتخاب شدند. 15 نماینده که 11 تن از آنها از کمیسیون صنایع و معادن بودند. حمیدرضا کاتوزیان نماینده تهران، رضا رحمانی نماینده تبریز، ولی ملکی نماینده مشکین شهر، حمیدرضا فولادگر نماینده اصفهان، اسماعیل گرامی مقدم نماینده بجنورد از جمله این افراد بودند.
البته نیت تعدادی از این نمایندگان مثبت بود و بدنبال از بین بردن معدود نواقص این صنعت بودند. آنها در پی آنالیز کیفیت قطعات خودرو،خدمات پس از فروش،قیمت بالای خودرو و علت گرایش خودرو سازان به مونتاژ بودند. اما در عمل هرگز به اهداف خود نرسیدند و بالعکس دردسرهای زیادی برای سازندگان فراهم کردند که در قسمتهای آینده به آن خواهیم پرداخت. یکی از مهمترین این دردسرها برای قرارداد ال 90 رخ داد.
در انتهای این قسمت به قیمت خودروها در فروردین 1384 اشاره می کنیم. ارقام این جدول نشان می دهد که قیمتها نسبت به ماه قبل کاهش داشته است.اتفاقی که امروز در ایران به ندرت رخ می دهد.
| قیمت به تومان | نوع خودرو |
| 6.800.000 | پراید سفید |
| 5.650.000 | پیکان سواری |
| 6.900.000 | پژوآردی |
| 11.000.000 | پژو جی ال ایکس |
| 12.700.000 | سمند ال ایکس |
| 12.500.000 | 206 تیپ 5 |
| 29.000.000 | رونیز |
| 39.200.000 | ماکزیما |